ZAMAN VE MEKAN

Mekan Kullanımı

Devinimin bir yerden diğer bir yere mantıksal gelişim göstermesi, mekanın sürekliliğini belirler. Kendine özgü tipik görünümleriyle, filmlerde iki tür mekan kullanılır.

1. Coğrafik Mekan: Öykünün geçeceği mekanın coğrafik anlatımıdır. Coğrafik mekan, yalnız filmlerin başında deği, tümünde kullanılarak olayın geçeceği yerlerin atmosferini hazırlamaya yardımcı olur.

2. Dramatik Mekan: Kişilerin ve durumların psikolojisini saptamak ve çevrelemek amacıyla kullanılır. Bölgesel topografik yapıdan her zaman salt dekor olarak değil, dramatik bir öğe olarak da yararlanılır.

Zaman Ve Mekan

Zaman, mekan / çevre ve kişi arasındaki ilişki, izleyicinin filmin sunduğu yaşamı daha iyi kavramasına olanak sağlar. Filmsel zaman ve mekanın, iki çekim arasında kesinlikle ayırt edilebilen iki kullanımı vardır.

1. Gerçek zaman - Mekan Sürekliliği: Gerçek zaman = Filmsel zaman. Gerçek zaman, filmsel zamanla aynı doğrultuda geçmekteyse süreklilikte söz konusudur. Mekanın, zaman olarak sürekliliğini sağlamak için gerçek zaman süreklliğinde bir tek kesme noktası bulunur. Bu noktada daha çok mekansal süreklilik sağlanmasına karşın, zamansal süreklilikte sürdürülür.

2. Yoğunluk, Zamanda Atma: Geçici eksitme (temporal ellipsis) denilen yöntemle, filmde yıllar ve aylar, dakikalara sığdırılarak az zamanda çok olaya yer verilir. Buna da yoğunluk denilir. Ölçülebilir ya da ölçülemeyen zaman atlaması olarak dördünden birinde, akan saniyelerin herhangi bir yerinde, istenilen noktada gerçekleştirilir.
  • Ölçülebilir Zaman Ve Mekan Atlamaları: Ölçülebilen atlama, yalnızca görüntü ile değil, sesle de yapılır.
  • Ölçülemeyen Zaman Atlaması: Öykü anlatımında yapılan kimi zamansal atlamalar, gerçek zamanla kıskanarak ölçülemez. Örneğin, "Birkaç gün sonra buluşalım" denildiğinde, buluşmanın kaç gün sonra olduğunu anlamak olanaksızdır. Zamanın böyle kullanımına, ölçülemeyen zaman atlaması denilir. Bu zaman kullanımı, ancak dışsal bir olay, yazı, konuşma, giysi biçimin değişmesi... gibi öykü akışında kullanılan zaman bağlantılarıyla anlaşılır. Ölçülebilen ya da ölçlemeyen zaman atlamalarında geçiş, ancak bir gerçek noktadan kesimle (cut) yapılır. Gerçek kesim noktası, çekimler arasındaki atlamanın izleyici tarafından bilinçli olarak algılanamayacağı yerdir.
  • Ölçülemez Zaman Dönüşümleri: Ölçülemez zaman dönüşleri, aynen geriye dönüşler gibidir. Ölçülemeyen zaman atlamasına benzer. Bu tür zaman kullanımında zamanla istenildiği gibi oynanır. Zaman şimdiden geleceğe, oradan şimdinin geçmişine... gibi dönüşümler içindedir. Dönüşüm noktaları (flash back ya da flash forward) jum - cut olarak adlandırılır.
Zamanın Diğer Kullanımları

1) Öykü akışında zamanın dramatik etki olarak kullanılması
2) Gerileme, bir olgunun nesnel süresinin öznel olarak genişletilmesidir.
3) Zamandalık (Simultane), Birbirleriyle ilişkili iki ya da daha çok olgunun ayrımlarının, aynı anda ortaya çıktıklarını belirterek yolda anlatılması yöntemi olarak tanımlanabilir.

Diğer Vurgulamalar

1) Çerçeve içi mekan, olay genellikle değişmeyen çerçeve içinde geçer.
2) Çerçeve dışı mekan, gösterilmek istenmeyen olaylar çerçeve dışında yapılır.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Senaryonun Önemli Bölümleri

ZAMAN VE MEKAN