SİNEMA: POLİSİYE - GERİLİM TÜRÜ

Sinemayla olan ilk ilgi alanım daha öncede bahsettiğim gibi Bilim -Kurgu türü olan E:T. filmi ile başlamıştı. Öte yandan maceranın, korkunun, aksiyonun bol olduğu dedektif hikayelerinin anlatıldığı polisiye - gerilim türündeki yapımlarda favorilerim arasındadır. Polisiye - Gerilim türü,

"Yasal olan ile yasa dışı olanın karşı karşıya gelmesini konu edinen ve yalnızca bir suçlunun peşindeki polisleri anlatmaktan ibaret bir anlatımın ötesine geçer. (Senaryo Kitabı - Öktem Başol, s.s 581)"

Genelde insanların tercih ettiği biri polisiye - gerilim türünde ana kahraman bir polis olmasa bile hemen hemen her film içerisinde bu türe rastlayabilirsiniz. Polisiye - gerilim türünün özellikleri,

"1. Polisiye filmler gangster filmleri, film noir, cinayet, gerilim (thriller), araştırma, dedektif filmleri gibi alt türlerde incelenebilir.
2. Gerçekliği ne derece doğru olursa olsun polis kavramı seyirci nezdinde kuralların doğruluğunu ve toplumsal normları işleten devlet yasalarının uygulanma şeklini temsil eder. Bu yüzden, genel ahlaki normlara uymayan polis tiplemeleri (uyuşturucu bağımlısı, hırsız, cinsel saplantılı, şiddete aşırı eğilimli) kontrast içerir ve seyircide çabuk gelişen bir özdeşleşme duygusu oluşturur.
3. Cinayet her zaman cinayettir. Ancak bunu işleyen ve kimin işlediğini bulmaya çalışan kişilerin zeka seviyeleri de oldukça üst düzeyde olmalıdır. Gazetelerde en ilgi çekici bölümler, her zaman üçüncü sayfa haberleridir. O halde, başlangıç noktası olarak, öykünün özgünlüğünü gösterebiliriz.
4. Polisiye öykülerde fokalizasyonun kimin üzerinde olduğu çok önemlidir. Bu durum öykünün Who dun'it ?(Kim yaptı?) ya da Who is in the car? (Arabada kim var?) şeklinde yapılmış olmasıyla ilintilidir. Seyirci öyküde cinayeti kimin işlediğini bilmiyorsa sürekli baş karakteri (komiser, dedektif, avukat, vs.) takip etmeli, baştan itibaren katili biliyorsa, iki tarafı da alternatif olarak gösteren ikili (dual) bir yapı oluşturmalıyız.
5. Klasik polisiye öykülerin ana şeması (Bir cinayet işlenir - Komiser olay yerine gelir, bir şeyler bulur. - Araşırmaya başlar. - İkinci cinayet işlenir, bırakılan mesaj ilk cinayetle bağlantılar taşır. - Komiser üçüncü cinayet için plan yapar. - Başarısızlığa uğrar.) tüm kültürlerde benzerlik gösterebilir. ancak kültürel farklılıkların en vurucu olduğu türlerden biri polisiyedir. Herkes Amerikan polisi değildir. Örneğin Kore cinayeti nasıl çözülür? Bir Özbek cinayet masası şefi nasıldır? Venezualalı lokal polisler hangi eğilimlere sahiptir. Polisler bir ülkenin vitrinidir. Ülkenin polisi ne ise kendisi de odur. (Senaryo Kitabı - Öktem Başol, s.s 581 - 582)"

En son "Burden Of Evil" isimli polisiye - gerilim türüne dahil olan bir izledim. Konusu klasikti filmin... Bir kadın polisin eşi öldürülür ve katil ile o polis arasındaki çatışma üzerine kurulu kurgusal bir yapımdı. Ama filmi izledikçe bu kurgusal yapımın içerisinden "İnsanın hırsının, tutkularının, mesleki etik ve ahlaki değerlerinin nasıl ve ne amaçlar için kullanıldığı" sonucunu çıkartıyorsunuz. Filmde üç ana karakter vardır. Senatör baba, kadın polis ve katil... Bu ana karakterlerden suçlunun, yani senatörün oğlunun psikolojisini inceleyelim:

"1. Bir baba tarafından reddedilen evlat ona karşı duyduğu öfkeyle, ondan intikam almak için cinayet işler.
2. İğdişlik kaygısı... Erkek çocuğun babasından duyduğu korku...
3. Güçsüzlük, erkek çocuğun iğdiş edilme kaygısını daha da şiddetlendirir, çünkü küçük çocuk yetişkin babasının karşısında güçsüz ve savunmasızdır.
4. Çocuğu bakıp büyüten kişinin tehdit edici figüre dönüşmesi gibi rolün tersine dönüşleri, küçük çocuğun aynı cins ebeveyninin kendisini yok edeceğinden korktuğu erken çocukluğun Oedipal korkularını hatırlatır. (Senaryo Yazarları için Psikoloji)"

Bu filmdeki yan karakterlerden birinde şu psikolojik unsuru görmek mümkün: "Korkak karakterler, komik olma eğilimindedirler. Onlar pek çok insanın ahlaki meydan okuma ya da önemli yaşam tercihleriyle karşılaştıklarında yaşadıkları korku ya da gönülsüzlüğü temsil ederler. (Senaryo Yazarları için Psikoloji)" Ana karakterlerden senatörün psikolojisine dayanırsak:

"1. Düşmüş kahraman, doğasının adi yanının üstesinden gelmeye çalışan ama er ya da geç karanlık tarafına yenilen trajik bir figürdür.
2. Ego, ruhun libido (id'in dürtüleri) ile suçluluk duyguları (süperegonun sınırlayıcı gücü) arasındaki uzlaşmayı temsil eden bölümdür. Bu filmde senatörde ve öldürmeye çalıştığı oğlunda bunu görebilirsiniz.
3. Kötü karakterin hak ettiği ceza Oedipal Karmaşının çözümünü temsil eder. Dolayısıyla, kötü karakterin hak ettiği ceza uygun bir şekilde etkileyici olmalıdır. Ayrıca adalet duygusu vermelidir. (Senaryo Yazarları için Psikoloji)"

Kadın polisin psikolojisine değinirsek:

1. Kocası bir katil tarafından öldürülmüştür ve kahramanımız ondan intikam almak için olayı kendi çözmek ister ve katili yakalamayı başarır.
2. Kahramanımız katilin psikolojisini, kim oldğunu çözmeye çalışırken kadının duygusallığı kullanılarak suçluya karşı verdiği vicdan muhasebesini de psikolojik olarak görmeniz mümkün.

Filmin kurgusu giriş -  gelişme - sonuç bölümlerinden oluşmakta... Aralarda flash - back'ler kullanılarak olayların çözümüne ilişkin ipuçları yakalıyorsunuz. Bu filmin kurgusuyla, psikolojik detayları ile eski klasik özlediğimiz o polisiye - gerilim filmini görmemiz mümkün...

Ve son olarak polisiye - gerilim, bilim - kurgu gibi sinema türlerine artık günümüz yapımların efektsel dünyası sayesinde her filmde karışık şekilde rastlamaktayız ve bu film şu tür sinema kategorisine girer demeye zorlanıyoruz.



Şenay Ertorun
14.10.2013
14.39

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Senaryonun Önemli Bölümleri

ZAMAN VE MEKAN

ZAMAN VE MEKAN